{"id":9638,"date":"2012-07-02T20:03:43","date_gmt":"2012-07-02T18:03:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lafranja.net\/?p=9638"},"modified":"2012-07-02T20:03:43","modified_gmt":"2012-07-02T18:03:43","slug":"puyalon-de-cuchas-a-lei-de-luengas-o-tiro-de-gracia-ta-las-luengas-daragon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lafranja.net\/?p=9638","title":{"rendered":"Puyal\u00f3n de Cuchas: A lei de luengas: o tiro de gracia ta las luengas d&#8217;Arag\u00f3n"},"content":{"rendered":"<p>O gobierno aragon\u00e9s d&#8217;o PP-PAR ha feito publico o que ya se sabeba dende feba d\u00edas. Como no podeba estar<br \/>\nd&#8217;altra traza, o gobierno que tracta Arag\u00f3n como si d&#8217;un chiquet ap\u00e9ndiz d&#8217;a Espanya eterna se tractase, ha<br \/>\nasumiu os posicionamientos d&#8217;a ultradreita cavernicola ling\u00fcistica y, en a mesma mida que os blavers<br \/>\nvalencianos, han resuelto negar a mayor. Ni l&#8217;aragon\u00e9s ni o catal\u00e1n existen como tals. En Arag\u00f3n tenemos o<br \/>\nrecord de luengas charradas per metro cuadrau, ya no somos triling\u00fces, somos multiling\u00fces, encara que no<br \/>\nsabemos con seguridat quantas luengas se i charran. Os que nos sacar\u00e1n d&#8217;a dubda ser\u00e1n&#8230; Os concellos.<br \/>\nSomos asperando tami\u00e9n que en os lugars que se charra castellano, os suyos concellos decidan qu\u00e9 luenga<br \/>\nye. Perque si somos en a faina d\u2019esfender as variedatz y dialectos, prou que o castellano d\u2019Arag\u00f3n en ye una.<br \/>\nO m\u00e1s gracioso de tot, si ye que isto puede considerar-se-ne, ye que qui faci\u00f3 a presentaci\u00f3n per parte d&#8217;o<br \/>\ngobierno autonomico esti\u00f3 Dolores Serrat (catalana y catalanofona de Ripoll) y Javier Callizo (naxiu d&#8217;Echo, un<br \/>\nd&#8217;os poquetz lugars an que encara se conserva ista chicota luenga clamada aragon\u00e9s). Javier Callizo, s\u00ed, o<br \/>\nmesmo que ta par de 2001 guardaba en os calaixos un devant-prochecto de lei que reconoixeba a oficialidat<br \/>\nd&#8217;as tres luengas d&#8217;Arag\u00f3n: aragon\u00e9s, catal\u00e1n y castellano. Claro, de quan gobernaba con o PSOE.<br \/>\nPero o problema no son os cambeos que proposa iste gobierno de dreita radical. O problema d&#8217;as luengas<br \/>\nd&#8217;Arag\u00f3n viene de muito antes, isto no ye so que o tiro de gracia que les quieren foter ta que desparixcan.<br \/>\nPerque no cal enganyar-se, ta os gobernants d&#8217;Arag\u00f3n, os que i son y os que i son estaus, ser\u00eda muito millor si<br \/>\naragon\u00e9s y catal\u00e1n no existisen.<br \/>\nDende que en 1982 s&#8217;apreb\u00f3 o primer Estatuto de Autonom\u00eda de Arag\u00f3n, no s&#8217;ha feito cosa per reconoixer o<br \/>\nque ye normal en qualsiquier altro cabo de l&#8217;Estau espanyol y o que diz l&#8217;articlo numero 2 d&#8217;os Dreitos<br \/>\nHumanos, que garra ser humano puede estar discriminau per raz\u00f3n d&#8217;a suya luenga. Ni aragon\u00e9s ni catal\u00e1n<br \/>\nson luengas oficials en o nuestro pa\u00eds, u s\u00eda, o minimo que puede asperar una luenga ta poder disenyar o<br \/>\nfuturo con dignidat y mirar de salvar-se.<br \/>\nO que no pasaba en Galiza, Catalunya, Euskadi, Nafarroa, Ses Illes Balears, Pa\u00eds Valenci\u00e0&#8230; Pasaba en<br \/>\nArag\u00f3n. As luengas propias d&#8217;o pais yeran en totz ixes puestos reconoixidas y oficials, en totz os puestos<br \/>\nfueras d&#8217;Arag\u00f3n. Mesmo en Asturies, an que l&#8217;asturiano no ye oficial, ha contau con muito m\u00e1s refirme per<br \/>\nparte d&#8217;os organismos publicos, y mesmo per partius politicos como IU que en Arag\u00f3n no se distinguen por a<br \/>\nesfensa d\u2019as luengas, bella cosa que s&#8217;ha notau en totz os aspectos d&#8217;a vida d&#8217;ixe pa\u00eds.<br \/>\nPero en Arag\u00f3n, con gobiernos d&#8217;o PSOE (1983-87), PAR-PP (1987-91, 1991-93), PSOE con o refirme de IU<br \/>\n(1993-95), PP-PAR (1995-99) y PSOE-PAR (1999-2011) denguno no faci\u00f3 quasi cosa.<br \/>\nNian se desarroll\u00f3 a Lei de Luengas quan una comisi\u00f3n de Politica Ling\u00fcistica d&#8217;as Cortes de Arag\u00f3n faci\u00f3 un<br \/>\ngranizo estudio sobre a q\u00fcesti\u00f3n. Alavez, en 1997, sin garra voto en contra, as Cortes aragonesas aprebaban<br \/>\nun texto que deixaba platero, en un d&#8217;os suyos primers puntos, que aragon\u00e9s y catal\u00e1n heban d&#8217;estar luengas<br \/>\noficials.<br \/>\nO primer gobierno d&#8217;o PSOE-PAR en 1999 ya se posaba como meta desarrollar una Lei de Luengas que a la<br \/>\nfin s&#8217;apreb\u00f3 en a tercera lechislatura y cont\u00f3 con o voto c\u00f3mpliz de CHA, perque o PAR se&#8217;n sali\u00f3, ya abduciu<br \/>\nper as tesis d&#8217;a FACAO. Ista lei, que plegaba tarde y mal, no reconoixeba a oficialidat y se quedaba muit curta.<br \/>\nYera una lei temerosa y cobarde, que se queri\u00f3 vender como o \u201cmal menor\u201d y que am\u00e1s, s&#8217;apreb\u00f3 quan ya se<br \/>\nsabeba que muit prebablement, no s&#8217;ise a desarrollar. En pagas, o gobierno d&#8217;alavez ya s&#8217;encarg\u00f3 de que no se<br \/>\ndesembolicase, mientres que os \u201cartistas invitaus\u201d de CHA s&#8217;imachinaban en secreto poder-la aplicar dende o<br \/>\ngobierno, ta contentar a las suyas propias apuestas dentro d&#8217;o movimiento ling\u00fcistico.<br \/>\nPuyal\u00f3n de Cuchas<br \/>\nUn movimiento ling\u00fcistico que, en o caso de catal\u00e1n, heba sabiu unir-se y fer causa com\u00fan, pero que teneba<br \/>\nen as comarcas orientals un problema creixent: a presencia d&#8217;a FACAO, os blavers anticatalanistas<br \/>\naragoneses, siempre prestos ta barrachar q\u00fcestions politicas con q\u00fcestions ling\u00fcisticas, acobaltaus per sectors<br \/>\nd&#8217;a ultradreita local, entre ells, chent d&#8217;o PP y d&#8217;o PAR.<br \/>\nUn movimiento ling\u00fcistico que, en o caso de l&#8217;aragon\u00e9s, se debatiba en problemas internos derivaus per<br \/>\nl&#8217;inmovilismo representau per o Consello d&#8217;a Fabla Aragonesa, muit superau per una reyalidat que heba<br \/>\ncontrimostrau que l&#8217;aragon\u00e9s no podeba estar un concieto personal de denguno, A Sociedat de Ling\u00fcistica<br \/>\nAragonesa en primer\u00edas y Chuntos por l&#8217;Aragon\u00e9s (o Segundo Congreso de l&#8217;Aragon\u00e9s y a creyaci\u00f3n de<br \/>\nl&#8217;Academia de l&#8217;Aragon\u00e9s) dimpu\u00e9s, veniban a certificar ista situaci\u00f3n.<br \/>\nAsinas que hue, en 2012, o PP-PAR, en una decisi\u00f3n que ye a risi\u00f3n d\u2019o mundo scientifico, decide de sacar-le<br \/>\no nombre a las luengas propias d&#8217;Arag\u00f3n. Agora muitos s&#8217;aclaman y esclamencian, sin parar cuenta (igual ye<br \/>\nque no intresa) de que o mal ya ye feito, dende fa m\u00e1s de 30 anyadas.<br \/>\nLeixos de reclamar a derogaci\u00f3n d&#8217;os cambeos propuestos per o gobierno de Rudi, que puestar que agora s\u00eda<br \/>\npensando, seguindo ista linia tan orichinal, en estar o primer gobierno occidental en reinstaurar o creacionismo<br \/>\nen as aulas, creyemos que cal ir dill\u00e1. L&#8217;aragon\u00e9s y o catal\u00e1n han d&#8217;estar irrenunciablement, luengas oficials<br \/>\nd&#8217;Arag\u00f3n, como punto de partida ta la suya normalizaci\u00f3n social y reparaci\u00f3n historica. Hue nian ixo puede<br \/>\nguaranciar a pervivencia d&#8217;as dos, pero sin ixe alazet, sin ixe minimo, considerar a posibilidat mesma de que<br \/>\nistas dos luengas puedan continar existindo ye una utop\u00eda. M\u00e1s que m\u00e1s l&#8217;aragon\u00e9s, que ye cada d\u00eda m\u00e1s en<br \/>\nas tres pedretas.<br \/>\nAm\u00e1s, con ista mena de actos, o gobierno aragon\u00e9s camina en a direcci\u00f3n contraria a la que, supuestament,<br \/>\nse proposa en l&#8217;Arag\u00f3n oriental. A vertebraci\u00f3n d&#8217;o nuestro pa\u00eds s&#8217;ha de fer dende una anviesta multipolar,<br \/>\natendendo a las suyas riquezas y variedatz. Arag\u00f3n no se puede construyir negando as suyas reyalidatz.<br \/>\nPerque, una vegada m\u00e1s, l&#8217;Arag\u00f3n catalanofono siente como a resta d&#8217;o pa\u00eds le da a espalda y le fa fuera, le<br \/>\nniega a existencia. Asinas l&#8217;unico que consigue o gobierno ye que cada vegada i haiga m\u00e1s chent que no se<br \/>\nconsidere aragonesa en os lugars an que encara se parla catal\u00e1n. Per atro costau a situaci\u00f3n d\u2019o mundo rural<br \/>\nen o Pirineo la tienen controlada, y fueras de bella honrosa excepci\u00f3n, o mundo cultural ye baixo minimos y a<br \/>\nsobent seguindo a endreza d\u2019una Ilesia muit politizada, con lo que o solo feito de pensar si lo que all\u00ed charran<br \/>\nye aragon\u00e9s u mal charrar, si ixa luenga se puede escribir con unos regles u no, ye toda una utop\u00eda.<br \/>\nPero claro, a la dreita espanyola afincada en Arag\u00f3n rai como s\u00eda a vertebraci\u00f3n d&#8217;iste pa\u00eds. Millor si lo pueden<br \/>\nfer desparixer y convertir en una tranquileta provincia an que solo se canten jotas y se charre en perfecto<br \/>\nespanyol.<br \/>\nSecretaria de Comunicaci\u00f3n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O gobierno aragon\u00e9s d&#8217;o PP-PAR ha feito publico o que ya se sabeba dende feba d\u00edas. Como no podeba estar d&#8217;altra traza, o gobierno que tracta Arag\u00f3n como si d&#8217;un chiquet ap\u00e9ndiz d&#8217;a Espanya eterna se tractase, ha asumiu os posicionamientos d&#8217;a ultradreita cavernicola ling\u00fcistica y, en a mesma mida que os blavers valencianos, han [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[12,11,4,5,159],"tags":[],"class_list":["post-9638","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aragones","category-llei-de-llengues","category-llengues-a-arago","category-normalitzacio-del-catala","category-vadillo"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lafranja.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9638","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lafranja.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lafranja.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lafranja.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lafranja.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9638"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lafranja.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9638\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9639,"href":"https:\/\/www.lafranja.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9638\/revisions\/9639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lafranja.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lafranja.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lafranja.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}